.RU

Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты; Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты

Дата09.09.2017өлшемі445 b.


Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты;
  • Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты;
  • Қазақ ертегілердің жиналуы мен зерттелуі;
  • Қазақ ертегілерінің жіктелуі;
  • Қазақ ертегілерінің құрылымы;
  • Қиял-ғажайып ертегілері;
  • Тұрмыс-салт ертегілері
  • Жан-жануарлар туралы ертегілер;

Барлық елдердің фольклорынан мол орын
  • Барлық елдердің фольклорынан мол орын
  • алатын ауыз әдебиетінің үлгісі - ертегілер.
  • Ертегілер ел арасында қара сөз үлгісінде, көркем
  • әңгіме түрінде айтылып таралған. Демек,
  • ертегілердің жанры – көркем проза.
  • Ертегілер адам баласының тұрмыс-
  • тіршілігіне, кәсібіне дүние танымына
  • байланысты туған. Көркем прозаның бұл түрінде
  • халықтың ой-арманы, мақсат-мұраты, әдет-ғұрпы көрініс
  • тапқан.


Ертегі жанрының атқаратын қызметі зор. Ең
  • Ертегі жанрының атқаратын қызметі зор. Ең
  • бастысы – оның тәрбиелік қызметі. Сонымен қатар
  • тыңдаушының көркемдік-эстетикалық талғамын
  • қалыптастыруда маңызды рөл атқаратындығы.
  • Ертегілердің басты мақсаты - сюжетті
  • барынша ғажап, көркем, тартымды түрде әсірелеп
  • баяндау. Демек, ертегі шындық өмірді суреттеуден гөрі,
  • оны әсірелеп баяндауды міндет санайды.


Қазақ ертегілерінің ел арасынан жиналуы,
  • Қазақ ертегілерінің ел арасынан жиналуы,
  • хатқа түсіріліп, баспасөзде жариялануы ХІХ
  • ғасырдың II жартысынан басталады;
  • Бұл ретте Ш. Уәлиханов, Ы. Алтынсарин,
  • Г.Н. Потанин, В.В. Радлов, И.Н. Березин,
  • Ә. Диваевтың үлестері бірінші кезекте аталады.
  • МәшҺүр Жүсіп Көпеев “Дала уәлаяты газетінде”
  • қазақ ертегілерін жариялап отырған. Ахмет
  • Байтұрсынұлының “Тіл-құрал” оқулығында мақал-
  • Мәтелдер мен ертегілер көптеп кездеседі.


Сол сияқты Х. Досмұхамедұлы, М. Әуезов,
  • Сол сияқты Х. Досмұхамедұлы, М. Әуезов,
  • С. Сейфуллиндер ауыз әдебиеті үлгілерін
  • жинап, жариялауға маңыз берген. Бұл
  • кезеңде ертегі таза таптық тұрғыдан бағалау
  • бағыты үстемдік алғандықтан, көптеген
  • ертегі нұсқалары назардан тыс қалды, тіпті
  • жинаққа енген ертегілердің мазмұнына да
  • түзетулер енгізілді.


Бұл үрдіс ХХ ғасырдың 60-шы
  • Бұл үрдіс ХХ ғасырдың 60-шы
  • жылдарына дейін жалғасты. 60-шы жылдан
  • бастап ертегі жанрын зерттеу ғылыми негізде
  • жүргізіле бастады. Әсіресе, М. Әуезов,
  • Е. Ысмайылов, В. Сидельников,
  • М. Ғабдуллиндер жемісті еңбек етті. Аталған
  • ғалымдар 3 томдық қазақ ертегілерін қазақ және
  • орыс тіліндерінде басып шығарды. Қазақ ертегілері
  • жаңа бағытта зерттеліп, олардың түрі және құрылымы
  • туралы көлемді мақалалар жазылды.


Ертегілердің сөйлем құрылымы ауызша айтуға ыңғайлы болып
  • Ертегілердің сөйлем құрылымы ауызша айтуға ыңғайлы болып
  • келеді. Қомпозициясы бірнеше бөлшектен тұрады: бастама –
  • эпикалық баяндау – аяқтау. Әдетте бастамада кейіпкердің ата-анасы,
  • оның дүниеге келуі мәліметтер ұйқасқан проза түрінде беріледі.
  • Эпикалық баяндау қаһараманның ер жетуін, үйленуін, бастан
  • кешкендерін әңгімелейді. Аяқтауда кейіпкер мақсат-мұратына
  • жетеді. Бастама мен аяқтау үшін тұрақты тіркестер қолданылады. Мысалы
  • бастама:
  • Бар екен де, жоқ екен
  • Аш екен де, тоқ екен
  • Ерте, ерте, ерте екен
  • Ешкі жүні келте екен
  • Қырғауыл жүні қызыл екен, - деп басталса, соңы “... Сөйтіп, барша мақсат-
  • мұратына жетіпті”, - деп аяқталады.


Қазақ ертегілері негізінен 3 топқа
  • Қазақ ертегілері негізінен 3 топқа
  • жіктеледі. Олар:
  • Қиял-ғажайып ертегілері;
  • Тұрмыс-салт ертегілері;
  • Жан-жануарлар ертегісі.
  • Бұлардың өзі іштей жіктеледі


Қиял-ғажайып ертегілері - қазақ ауыз әдебиетінің ең көне
  • Қиял-ғажайып ертегілері - қазақ ауыз әдебиетінің ең көне
  • жанрларының бірі. Ғалымдар олар алғашқы қауымдық
  • қоғамда қалыптасып дамыған. Сондықтан бұл ертегілерде
  • адамзат дамуының алғашқы сатысындағы (матриархат, магия,
  • анимизм, тотемизм сияқты діни наным-сенім)
  • белгілері сақталған деп санайды.
  • Қиял-ғажайып ертегілерінің жағымды кейіпкерлері қарапайым
  • адамдар, аңшы-мергендер, бақташы-малшылар. Олар
  • жыртқыш аңдармен, табиғаттың дүлей күшімен күреседі. Ал
  • жағымсыз кейіпкерлер ретінде жалмауыз кемпір, жезтырнақ,
  • албасты, шайтан, пері, дию, жалғыз көзді дәу, айдаһар, жеті
  • басты жылан, қорқау қасқыр бейнеленеді. Бұл ертегілерде
  • жақсылық пен жамандық, қастық пен достық, жауыздық пен
  • әділдік күресіп, соңында адам баласы өзінің ақыл-парасаты,
  • күш-қайратымен қиындықтарды жеңіп отырады.


Қиял-ғажайып ертегілерінің бір түрі – батырлық
  • Қиял-ғажайып ертегілерінің бір түрі – батырлық
  • ертегісі. Батырлық ертегілерінің басты тақырыбы
  • – ерлікпен үйлену, неше түрлі құбыжықтармен,
  • адам жегіш жалмауыздармен күресу, рудың,
  • елдің намысын қорғау. Қаһармандық үйлену
  • болашақ батырдың өзіне қалыңдық іздеп, ұзақ
  • жолға сапар шегумен байланысты болып келеді.
  • Бұның арғы түп негізінде өз руластарының
  • ішінен қыз алуға тыйым салатын экзогамия заңы жатыр.


Ертегілердің бұл түрінде өмірде болған
  • Ертегілердің бұл түрінде өмірде болған
  • немесе болуға тиісті уақиғалар орын
  • алған. Кейіпкерлері қарапайым
  • адамдар. Басты тақырыптары отбасы,
  • ел, еңбек, жақсылық пен жамандық
  • және т.б.


Жануарлар туралы ертегінің түп-төркіні адамзат
  • Жануарлар туралы ертегінің түп-төркіні адамзат
  • тарихының ең көне заманында, аңшылық өмір кезінде
  • жатыр. Адамдар күн көру үшін жабайы аңдарды
  • пайдаланып, оларды қолға үйрету, асырау жайын
  • қарастырды. Олардың қасиеттері туралы мифтік ұғым-
  • түсініктер пайда болды. Кейін келе қоғамдық сананың
  • өзгеруімен ертегілерде жануарлар туралы реалистік
  • түсініктер көрініс тапты. Жануарлардың ерекшеліктерін
  • айқындайтын мінездемелер беріледі. Мысалы, маймыл
  • жұртқа мазақ, күлкілі, түлкі айлакер, қасқыр аңқау.
  • Жануарлар жайындағы қазақ ертегілерінің бір түрі –
  • мысал ертегілер (аполог) деп аталады. Қазақтың мысал
  • ертегілері шығыс фольклорымен тығыз байланысты.
  • Ертегіде суреттелген жан-жануарлар бейнесі арқылы
  • адамдардың жағымсыз мінез-құлықтары сын алынады.


Арыстан, қасқыр, түлкі үшеуі аң аулауға шығады. Бұлардың қолдарына бір есек, бір киік, бір қоян түседі. Орталарына жинап, арыстан қасқырға: “Сен бөліп бер бізге” – дейді. Қасқыр:
  • Арыстан, қасқыр, түлкі үшеуі аң аулауға шығады. Бұлардың қолдарына бір есек, бір киік, бір қоян түседі. Орталарына жинап, арыстан қасқырға: “Сен бөліп бер бізге” – дейді. Қасқыр:
  • Жарайды, бұл белгілі нәрсе ғой, есек арыстандікі, қоян түлкінікі, киік менікі”-, дегенде арыстан ашуланып, қасқырдың мойнын жұлып алып, лақтырып жіберіп, түлкіге: “Сен бөл, мына жолдасың бөлістен шатасты ғой”, - дейді. Түлкі: “Жарайды, бұл ашық жұмыс қой. Есек сіздің таңертеңгі тамағыңыз, киік кешкі тамағыңыз, қоянды таңғы және кешкі астың арасында ауқат қыларсыз”, - депті.
  • Сонда арыстан түлкіге: “Ой сен не деген ғажап бөліске шебер едің, бұл білімді сен кімнен үйрендің”, - дейді. Түлкі: - Жә, ақсақал, бұл бөліс білімін маған үйреткен денесінен ұшып түскен қасқырдың басы емес пе?, - депті. (Қазақ халық әдебиеті: Ертегілер. Бірінші том. Алматы “Жазушы”, 1988. -121 б.)



Достарыңызбен бөлісу:

erteglerd-zhanrli-erekshelg-haliti-sipati-erteglerd-zhanrli-erekshelg-haliti-sipati.html
erudit-marafon-uchashihsya-emu-specialist-20112012-russkij-yazik.html
eryomin-bg-stati.html
erzi.html
es-kurzina-nizhnij-novgorod-sbornik-statej-po-materialam-vserossijskoj-nauchnoj-konferencii-23-24-aprelya-2003.html
esc-i-v-menyu-viberite-punkt-chat-zakonchit-postrojku-vibrannogo-obekta.html
  • writing.bystrickaya.ru/gosudarstvennoe-regulirovanie-mezhdunarodnoj-turistskoj-deyatelnosti.html
  • desk.bystrickaya.ru/ot-sostavitelya-stranica-16.html
  • uchitel.bystrickaya.ru/publichnij-otchet-maou-dod-dyuc-impuls-za-2010-2011-uchebnij-god-publichnij-otchet-stranica-2.html
  • upbringing.bystrickaya.ru/methodology-and-methods-of-the-political-analysis-dokladi-centra-empiricheskih-politicheskih-issledovanij-spbgu.html
  • shpora.bystrickaya.ru/zaklyuchenie-knigi-kniga-o-prigotovlenii.html
  • uchenik.bystrickaya.ru/a-d-saharov-borec-za-svobodu-chast-6.html
  • books.bystrickaya.ru/country-study-hungary-chast-2.html
  • control.bystrickaya.ru/elektrosnabzhenie-plan-uchebnogo-processa-v-institute-povisheniya-kvalifikacii-i-perepodgotovki-pgups-na-2011-god.html
  • paragraf.bystrickaya.ru/zasedanie-otkril-premer-ministr-respubliki-tatarstan-rustam-minnihanov-kotorij-podcherknul-chto-voprosi-razvitiya-malogo-i-srednego-biznesa-nahodyatsya-v-chisle-prioritetnih-zadach-pravitelstva-respubliki.html
  • exam.bystrickaya.ru/zapis-golosa-cherez-mikrofon-na-kompyuter.html
  • turn.bystrickaya.ru/osobennosti-promenada-delovaya-nedvizhimost-27092007-mezhdunarodnij-investicionnij-forum.html
  • nauka.bystrickaya.ru/v-a-lebedeva-licenziya-seriya-id-03562-ot-19-12-2000-g-stranica-21.html
  • zanyatie.bystrickaya.ru/tema-natyurmort-programma-raduzhka-kovalenko-m-a.html
  • student.bystrickaya.ru/145-silviya-uinter-ot-muzhchini-k-cheloveku-m-v-tlostanova-dekolonialnie-gendernie-epistemologii.html
  • studies.bystrickaya.ru/ekologiya-opredelenie-i-soderzhanie.html
  • college.bystrickaya.ru/119034-g-moskva-3-j-obidenskij-per-d-1-str-5-21fevralya2011-goda-stranica-9.html
  • college.bystrickaya.ru/-aktivizirovat-imeyushiesya-u-detej-znaniya-o-skazkah.html
  • exchangerate.bystrickaya.ru/avtomatizirovannoe-proizvodstvo.html
  • crib.bystrickaya.ru/k-podrazdelu-stranica-9.html
  • knigi.bystrickaya.ru/regionalnij-centr-ocenki-kachestva-obrazovaniya-i-informacionnih-tehnologij-prikaz-stranica-11.html
  • ekzamen.bystrickaya.ru/sozdanie-uslovij-dlya-fizicheskogo-psihologicheskogo-socialnogo-duhovnogo-poznavatelnogo-kulturnogo-razvitiya-detej.html
  • writing.bystrickaya.ru/chast-stavki-pravitelstvo-habarovskogo-kraya-postanovlenie-ot-23-iyulya-2009-g-n-214-pr-o-kraevoj-celevoj-programme.html
  • learn.bystrickaya.ru/formi-buhgalterskoj-otchetnosti-uchebno-metodicheskij-kompleks-rabochaya-uchebnaya-programma-dlya-studentov-ochnoj-i-zaochnoj.html
  • zadachi.bystrickaya.ru/meditaciya-bernard-verber-enciklopediya-otnositelnogo-i-absolyutnogo-znaniya.html
  • tasks.bystrickaya.ru/2-metodi-strogo-reglamentirovannogo-uprazhneniya-fizicheskaya-podgotovka-v-sisteme-vospitaniya-kulturi-zdorovogo.html
  • composition.bystrickaya.ru/operativnaya-signalizaciya-tema-razrabotka-logicheskoj-shemi-upravleniya.html
  • turn.bystrickaya.ru/osnovnaya-obrazovatelnaya-programma-oop-bakalavriata-realizuemaya-vuzom-po-napravleniyu-podgotovki-032700-62-filologiya-iprofilyu-podgotovki-zarubezhnaya-filologiya-polskij-yazik-i-literatura.html
  • znanie.bystrickaya.ru/4-nekotorie-poyasneniya-kino-i-sovremennaya-zhivopis-kniga-nesomnenno-polezna-i-chistim-teoretikam-i-tem-kto.html
  • urok.bystrickaya.ru/programma-kursa-po-viboru-dlya-predprofilnoj-podgotovki-flora-i-fauna-zemli-permskoj.html
  • report.bystrickaya.ru/instrukciya-po-deloproizvodstvu-federalnoe-gosudarstvennoe-obrazovatelnoe.html
  • reading.bystrickaya.ru/kulinariya-medlennoj-smerti-chto-takoe-siroedenie-i-kak-stat-siroedom-naturistom.html
  • prepodavatel.bystrickaya.ru/tema-nachalo-velikoj-otechestvennoj-vojni.html
  • literature.bystrickaya.ru/ekzamenacionnie-voprosi-internet-kursov-intuit-intuit-340-vvedenie-v-matematicheskoe-modelirovanie.html
  • institut.bystrickaya.ru/uchebnij-kurs-socialnaya-psihologiya.html
  • ekzamen.bystrickaya.ru/respublika-kalmikiya-itogi-aprobacii-kompleksnogo-uchebnogo-kursa-osnovi-religioznih-kultur-i-svetskoj-etiki.html
  • © bystrickaya.ru
    Мобильный рефератник - для мобильных людей.