.RU

Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты; Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты

Дата09.09.2017өлшемі445 b.


Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты;
  • Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты;
  • Қазақ ертегілердің жиналуы мен зерттелуі;
  • Қазақ ертегілерінің жіктелуі;
  • Қазақ ертегілерінің құрылымы;
  • Қиял-ғажайып ертегілері;
  • Тұрмыс-салт ертегілері
  • Жан-жануарлар туралы ертегілер;

Барлық елдердің фольклорынан мол орын
  • Барлық елдердің фольклорынан мол орын
  • алатын ауыз әдебиетінің үлгісі - ертегілер.
  • Ертегілер ел арасында қара сөз үлгісінде, көркем
  • әңгіме түрінде айтылып таралған. Демек,
  • ертегілердің жанры – көркем проза.
  • Ертегілер адам баласының тұрмыс-
  • тіршілігіне, кәсібіне дүние танымына
  • байланысты туған. Көркем прозаның бұл түрінде
  • халықтың ой-арманы, мақсат-мұраты, әдет-ғұрпы көрініс
  • тапқан.


Ертегі жанрының атқаратын қызметі зор. Ең
  • Ертегі жанрының атқаратын қызметі зор. Ең
  • бастысы – оның тәрбиелік қызметі. Сонымен қатар
  • тыңдаушының көркемдік-эстетикалық талғамын
  • қалыптастыруда маңызды рөл атқаратындығы.
  • Ертегілердің басты мақсаты - сюжетті
  • барынша ғажап, көркем, тартымды түрде әсірелеп
  • баяндау. Демек, ертегі шындық өмірді суреттеуден гөрі,
  • оны әсірелеп баяндауды міндет санайды.


Қазақ ертегілерінің ел арасынан жиналуы,
  • Қазақ ертегілерінің ел арасынан жиналуы,
  • хатқа түсіріліп, баспасөзде жариялануы ХІХ
  • ғасырдың II жартысынан басталады;
  • Бұл ретте Ш. Уәлиханов, Ы. Алтынсарин,
  • Г.Н. Потанин, В.В. Радлов, И.Н. Березин,
  • Ә. Диваевтың үлестері бірінші кезекте аталады.
  • МәшҺүр Жүсіп Көпеев “Дала уәлаяты газетінде”
  • қазақ ертегілерін жариялап отырған. Ахмет
  • Байтұрсынұлының “Тіл-құрал” оқулығында мақал-
  • Мәтелдер мен ертегілер көптеп кездеседі.


Сол сияқты Х. Досмұхамедұлы, М. Әуезов,
  • Сол сияқты Х. Досмұхамедұлы, М. Әуезов,
  • С. Сейфуллиндер ауыз әдебиеті үлгілерін
  • жинап, жариялауға маңыз берген. Бұл
  • кезеңде ертегі таза таптық тұрғыдан бағалау
  • бағыты үстемдік алғандықтан, көптеген
  • ертегі нұсқалары назардан тыс қалды, тіпті
  • жинаққа енген ертегілердің мазмұнына да
  • түзетулер енгізілді.


Бұл үрдіс ХХ ғасырдың 60-шы
  • Бұл үрдіс ХХ ғасырдың 60-шы
  • жылдарына дейін жалғасты. 60-шы жылдан
  • бастап ертегі жанрын зерттеу ғылыми негізде
  • жүргізіле бастады. Әсіресе, М. Әуезов,
  • Е. Ысмайылов, В. Сидельников,
  • М. Ғабдуллиндер жемісті еңбек етті. Аталған
  • ғалымдар 3 томдық қазақ ертегілерін қазақ және
  • орыс тіліндерінде басып шығарды. Қазақ ертегілері
  • жаңа бағытта зерттеліп, олардың түрі және құрылымы
  • туралы көлемді мақалалар жазылды.


Ертегілердің сөйлем құрылымы ауызша айтуға ыңғайлы болып
  • Ертегілердің сөйлем құрылымы ауызша айтуға ыңғайлы болып
  • келеді. Қомпозициясы бірнеше бөлшектен тұрады: бастама –
  • эпикалық баяндау – аяқтау. Әдетте бастамада кейіпкердің ата-анасы,
  • оның дүниеге келуі мәліметтер ұйқасқан проза түрінде беріледі.
  • Эпикалық баяндау қаһараманның ер жетуін, үйленуін, бастан
  • кешкендерін әңгімелейді. Аяқтауда кейіпкер мақсат-мұратына
  • жетеді. Бастама мен аяқтау үшін тұрақты тіркестер қолданылады. Мысалы
  • бастама:
  • Бар екен де, жоқ екен
  • Аш екен де, тоқ екен
  • Ерте, ерте, ерте екен
  • Ешкі жүні келте екен
  • Қырғауыл жүні қызыл екен, - деп басталса, соңы “... Сөйтіп, барша мақсат-
  • мұратына жетіпті”, - деп аяқталады.


Қазақ ертегілері негізінен 3 топқа
  • Қазақ ертегілері негізінен 3 топқа
  • жіктеледі. Олар:
  • Қиял-ғажайып ертегілері;
  • Тұрмыс-салт ертегілері;
  • Жан-жануарлар ертегісі.
  • Бұлардың өзі іштей жіктеледі


Қиял-ғажайып ертегілері - қазақ ауыз әдебиетінің ең көне
  • Қиял-ғажайып ертегілері - қазақ ауыз әдебиетінің ең көне
  • жанрларының бірі. Ғалымдар олар алғашқы қауымдық
  • қоғамда қалыптасып дамыған. Сондықтан бұл ертегілерде
  • адамзат дамуының алғашқы сатысындағы (матриархат, магия,
  • анимизм, тотемизм сияқты діни наным-сенім)
  • белгілері сақталған деп санайды.
  • Қиял-ғажайып ертегілерінің жағымды кейіпкерлері қарапайым
  • адамдар, аңшы-мергендер, бақташы-малшылар. Олар
  • жыртқыш аңдармен, табиғаттың дүлей күшімен күреседі. Ал
  • жағымсыз кейіпкерлер ретінде жалмауыз кемпір, жезтырнақ,
  • албасты, шайтан, пері, дию, жалғыз көзді дәу, айдаһар, жеті
  • басты жылан, қорқау қасқыр бейнеленеді. Бұл ертегілерде
  • жақсылық пен жамандық, қастық пен достық, жауыздық пен
  • әділдік күресіп, соңында адам баласы өзінің ақыл-парасаты,
  • күш-қайратымен қиындықтарды жеңіп отырады.


Қиял-ғажайып ертегілерінің бір түрі – батырлық
  • Қиял-ғажайып ертегілерінің бір түрі – батырлық
  • ертегісі. Батырлық ертегілерінің басты тақырыбы
  • – ерлікпен үйлену, неше түрлі құбыжықтармен,
  • адам жегіш жалмауыздармен күресу, рудың,
  • елдің намысын қорғау. Қаһармандық үйлену
  • болашақ батырдың өзіне қалыңдық іздеп, ұзақ
  • жолға сапар шегумен байланысты болып келеді.
  • Бұның арғы түп негізінде өз руластарының
  • ішінен қыз алуға тыйым салатын экзогамия заңы жатыр.


Ертегілердің бұл түрінде өмірде болған
  • Ертегілердің бұл түрінде өмірде болған
  • немесе болуға тиісті уақиғалар орын
  • алған. Кейіпкерлері қарапайым
  • адамдар. Басты тақырыптары отбасы,
  • ел, еңбек, жақсылық пен жамандық
  • және т.б.


Жануарлар туралы ертегінің түп-төркіні адамзат
  • Жануарлар туралы ертегінің түп-төркіні адамзат
  • тарихының ең көне заманында, аңшылық өмір кезінде
  • жатыр. Адамдар күн көру үшін жабайы аңдарды
  • пайдаланып, оларды қолға үйрету, асырау жайын
  • қарастырды. Олардың қасиеттері туралы мифтік ұғым-
  • түсініктер пайда болды. Кейін келе қоғамдық сананың
  • өзгеруімен ертегілерде жануарлар туралы реалистік
  • түсініктер көрініс тапты. Жануарлардың ерекшеліктерін
  • айқындайтын мінездемелер беріледі. Мысалы, маймыл
  • жұртқа мазақ, күлкілі, түлкі айлакер, қасқыр аңқау.
  • Жануарлар жайындағы қазақ ертегілерінің бір түрі –
  • мысал ертегілер (аполог) деп аталады. Қазақтың мысал
  • ертегілері шығыс фольклорымен тығыз байланысты.
  • Ертегіде суреттелген жан-жануарлар бейнесі арқылы
  • адамдардың жағымсыз мінез-құлықтары сын алынады.


Арыстан, қасқыр, түлкі үшеуі аң аулауға шығады. Бұлардың қолдарына бір есек, бір киік, бір қоян түседі. Орталарына жинап, арыстан қасқырға: “Сен бөліп бер бізге” – дейді. Қасқыр:
  • Арыстан, қасқыр, түлкі үшеуі аң аулауға шығады. Бұлардың қолдарына бір есек, бір киік, бір қоян түседі. Орталарына жинап, арыстан қасқырға: “Сен бөліп бер бізге” – дейді. Қасқыр:
  • Жарайды, бұл белгілі нәрсе ғой, есек арыстандікі, қоян түлкінікі, киік менікі”-, дегенде арыстан ашуланып, қасқырдың мойнын жұлып алып, лақтырып жіберіп, түлкіге: “Сен бөл, мына жолдасың бөлістен шатасты ғой”, - дейді. Түлкі: “Жарайды, бұл ашық жұмыс қой. Есек сіздің таңертеңгі тамағыңыз, киік кешкі тамағыңыз, қоянды таңғы және кешкі астың арасында ауқат қыларсыз”, - депті.
  • Сонда арыстан түлкіге: “Ой сен не деген ғажап бөліске шебер едің, бұл білімді сен кімнен үйрендің”, - дейді. Түлкі: - Жә, ақсақал, бұл бөліс білімін маған үйреткен денесінен ұшып түскен қасқырдың басы емес пе?, - депті. (Қазақ халық әдебиеті: Ертегілер. Бірінші том. Алматы “Жазушы”, 1988. -121 б.)



Достарыңызбен бөлісу:

erteglerd-zhanrli-erekshelg-haliti-sipati-erteglerd-zhanrli-erekshelg-haliti-sipati.html
erudit-marafon-uchashihsya-emu-specialist-20112012-russkij-yazik.html
eryomin-bg-stati.html
erzi.html
es-kurzina-nizhnij-novgorod-sbornik-statej-po-materialam-vserossijskoj-nauchnoj-konferencii-23-24-aprelya-2003.html
esc-i-v-menyu-viberite-punkt-chat-zakonchit-postrojku-vibrannogo-obekta.html
  • crib.bystrickaya.ru/kniga-ugrozi-bezopasnosti-informacii.html
  • esse.bystrickaya.ru/rabochaya-programma-po-discipline-vvedenie-v-nejrodinamiku-dlya-specialnosti-014200-biohimicheskaya-fizika-realizuemoj-na-fizicheskom-fakultete.html
  • ucheba.bystrickaya.ru/programma-kursa-socialnaya-politika-es-napravlenie-politika-es.html
  • student.bystrickaya.ru/1-cel-i-zadachi-diplomnoj-raboti-metodicheskoe-posobie-po-vipolneniyu-diplomnoj-raboti-dlya-specialnosti-finansi-i-kredit.html
  • writing.bystrickaya.ru/dzhon-demartini-ronda-bern-chto-naverhu-to-i-vnizu-chto-vnutri-to-i-snaruzhi.html
  • learn.bystrickaya.ru/glava-administracii-gubernator-omskoj-oblasti-omskij-agropromishlennij-kompleks-i-grazhdanskoe-obshestvo-vtoroj.html
  • knigi.bystrickaya.ru/rukovodyashie-organi-i-institucionalnie-voprosi-punkt-6-dopusk-nablyudatelej-146-149.html
  • knigi.bystrickaya.ru/s-a-aristov-n-s-lyamov-v-v-soldatov.html
  • laboratornaya.bystrickaya.ru/rabochaya-uchebnaya-programma-disciplini-ekonomika-diagnostika-i-effektivnost-deyatelnosti-torgovogo-predpriyatiya-dlya-napravleniya-100700-62-torgovoe-delo-profil-podgotovki-kommerciya-stranica-5.html
  • zadachi.bystrickaya.ru/na-kulundinskom-punkte-otdela-vetnadzora-bil-zaderzhan-tranzitnij-gruz-210-tonn-myasa-ptici.html
  • kolledzh.bystrickaya.ru/6-aprelya-1305-1725-aud-4413-nazvanie-doklada-vuz.html
  • report.bystrickaya.ru/klassifikaciya-podzemnih-vod-slovar-po-gidrogeologii-i-inzhenernoj-geologii-annotaciya.html
  • paragraph.bystrickaya.ru/lekciya-gidrogeohimiya.html
  • tasks.bystrickaya.ru/09072008bsnru-bolshoj-server-nedvizhimosti29072008-ceminar-zarubezhnaya-nedvizhimost-i-investicii-v-kurortnih-stranah.html
  • shpargalka.bystrickaya.ru/urok-matematiki-v-5-klasse-po-teme-mikrokalkulyator.html
  • abstract.bystrickaya.ru/22-sredstva-fizicheskoj-kulturi-uchebnoe-posobie-balashov-2004-udk-796.html
  • studies.bystrickaya.ru/institucii-gaya.html
  • pisat.bystrickaya.ru/tema-pravov-aspekti-ta-normativna-baza-dlya-medichnogo-zabezpechennya-vdvduvachv-zakladv-fzichno-kulturi-sportu.html
  • pisat.bystrickaya.ru/turizm-na-karibah-chast-2.html
  • tests.bystrickaya.ru/lyubov-semya-chto-takoe-svyataya-rus-v-chem-zaklyuchayutsya-samobitnie-cherti-russkoj-civilizacii-sostavivshie-osnovu.html
  • abstract.bystrickaya.ru/1-tipi-korrelyacij-i-ih-obshee-znachenie-v-individualnom-razvitii-i-i-sh-m-algauzen-izbrannie-trudi-organizm.html
  • education.bystrickaya.ru/13241vovlechennost-personala-i-vneshnih-partnerov-v-realizaciyu-iop.html
  • pisat.bystrickaya.ru/tema-uroka-kontrolnie-voprosi-i-zadaniya-34.html
  • essay.bystrickaya.ru/dokladchik-slushatel-.html
  • studies.bystrickaya.ru/klassifikaciya-upravlencheskih-reshenij.html
  • spur.bystrickaya.ru/materiali-v-pomosh-rukovoditelyam-obrazovatelnih-uchrezhdenij-po-voprosam-ohrani-truda.html
  • essay.bystrickaya.ru/chita-energoaudit-pomozhet-sekonomit-ne-menee-15-sredstv-gorodskogo-byudzheta-chitibajkal24.html
  • desk.bystrickaya.ru/ponyatno-vertikalnij-prizhok-tak-rasskazhite-mne-kak-ego-uluchshit.html
  • turn.bystrickaya.ru/polozhenie-o-predostavlenii-informacii-o-deyatelnosti-organov-i-dolzhnostnih-lic-mestnogo-samoupravleniya.html
  • uchenik.bystrickaya.ru/konkurenciya-teoriya-potrebitelskogo-povedeniya.html
  • lecture.bystrickaya.ru/43-radiacionnij-kontrol-rekomendacii-po-organizacii-i-provedeniyu-radiacionnogo-kontrolya-na-5-listah-zamestitel.html
  • obrazovanie.bystrickaya.ru/pravovoe-regulirovanie-gosudarstvennoj-sluzhbi.html
  • laboratornaya.bystrickaya.ru/razdel-4-ekonomika-i-finansi-godovoj-otchet-oaomrsk-severo-zapada-po-itogam-raboti-za-2011-god.html
  • lecture.bystrickaya.ru/7sergej-alekseev-stranica-5.html
  • spur.bystrickaya.ru/konkurs-studencheskih-rabot-budushee-ekonomiki-2011.html
  • © bystrickaya.ru
    Мобильный рефератник - для мобильных людей.