Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты; Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты
.RU

Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты; Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты

Дата09.09.2017өлшемі445 b.


Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты;
  • Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты;
  • Қазақ ертегілердің жиналуы мен зерттелуі;
  • Қазақ ертегілерінің жіктелуі;
  • Қазақ ертегілерінің құрылымы;
  • Қиял-ғажайып ертегілері;
  • Тұрмыс-салт ертегілері
  • Жан-жануарлар туралы ертегілер;

Барлық елдердің фольклорынан мол орын
  • Барлық елдердің фольклорынан мол орын
  • алатын ауыз әдебиетінің үлгісі - ертегілер.
  • Ертегілер ел арасында қара сөз үлгісінде, көркем
  • әңгіме түрінде айтылып таралған. Демек,
  • ертегілердің жанры – көркем проза.
  • Ертегілер адам баласының тұрмыс-
  • тіршілігіне, кәсібіне дүние танымына
  • байланысты туған. Көркем прозаның бұл түрінде
  • халықтың ой-арманы, мақсат-мұраты, әдет-ғұрпы көрініс
  • тапқан.


Ертегі жанрының атқаратын қызметі зор. Ең
  • Ертегі жанрының атқаратын қызметі зор. Ең
  • бастысы – оның тәрбиелік қызметі. Сонымен қатар
  • тыңдаушының көркемдік-эстетикалық талғамын
  • қалыптастыруда маңызды рөл атқаратындығы.
  • Ертегілердің басты мақсаты - сюжетті
  • барынша ғажап, көркем, тартымды түрде әсірелеп
  • баяндау. Демек, ертегі шындық өмірді суреттеуден гөрі,
  • оны әсірелеп баяндауды міндет санайды.


Қазақ ертегілерінің ел арасынан жиналуы,
  • Қазақ ертегілерінің ел арасынан жиналуы,
  • хатқа түсіріліп, баспасөзде жариялануы ХІХ
  • ғасырдың II жартысынан басталады;
  • Бұл ретте Ш. Уәлиханов, Ы. Алтынсарин,
  • Г.Н. Потанин, В.В. Радлов, И.Н. Березин,
  • Ә. Диваевтың үлестері бірінші кезекте аталады.
  • МәшҺүр Жүсіп Көпеев “Дала уәлаяты газетінде”
  • қазақ ертегілерін жариялап отырған. Ахмет
  • Байтұрсынұлының “Тіл-құрал” оқулығында мақал-
  • Мәтелдер мен ертегілер көптеп кездеседі.


Сол сияқты Х. Досмұхамедұлы, М. Әуезов,
  • Сол сияқты Х. Досмұхамедұлы, М. Әуезов,
  • С. Сейфуллиндер ауыз әдебиеті үлгілерін
  • жинап, жариялауға маңыз берген. Бұл
  • кезеңде ертегі таза таптық тұрғыдан бағалау
  • бағыты үстемдік алғандықтан, көптеген
  • ертегі нұсқалары назардан тыс қалды, тіпті
  • жинаққа енген ертегілердің мазмұнына да
  • түзетулер енгізілді.


Бұл үрдіс ХХ ғасырдың 60-шы
  • Бұл үрдіс ХХ ғасырдың 60-шы
  • жылдарына дейін жалғасты. 60-шы жылдан
  • бастап ертегі жанрын зерттеу ғылыми негізде
  • жүргізіле бастады. Әсіресе, М. Әуезов,
  • Е. Ысмайылов, В. Сидельников,
  • М. Ғабдуллиндер жемісті еңбек етті. Аталған
  • ғалымдар 3 томдық қазақ ертегілерін қазақ және
  • орыс тіліндерінде басып шығарды. Қазақ ертегілері
  • жаңа бағытта зерттеліп, олардың түрі және құрылымы
  • туралы көлемді мақалалар жазылды.


Ертегілердің сөйлем құрылымы ауызша айтуға ыңғайлы болып
  • Ертегілердің сөйлем құрылымы ауызша айтуға ыңғайлы болып
  • келеді. Қомпозициясы бірнеше бөлшектен тұрады: бастама –
  • эпикалық баяндау – аяқтау. Әдетте бастамада кейіпкердің ата-анасы,
  • оның дүниеге келуі мәліметтер ұйқасқан проза түрінде беріледі.
  • Эпикалық баяндау қаһараманның ер жетуін, үйленуін, бастан
  • кешкендерін әңгімелейді. Аяқтауда кейіпкер мақсат-мұратына
  • жетеді. Бастама мен аяқтау үшін тұрақты тіркестер қолданылады. Мысалы
  • бастама:
  • Бар екен де, жоқ екен
  • Аш екен де, тоқ екен
  • Ерте, ерте, ерте екен
  • Ешкі жүні келте екен
  • Қырғауыл жүні қызыл екен, - деп басталса, соңы “... Сөйтіп, барша мақсат-
  • мұратына жетіпті”, - деп аяқталады.


Қазақ ертегілері негізінен 3 топқа
  • Қазақ ертегілері негізінен 3 топқа
  • жіктеледі. Олар:
  • Қиял-ғажайып ертегілері;
  • Тұрмыс-салт ертегілері;
  • Жан-жануарлар ертегісі.
  • Бұлардың өзі іштей жіктеледі


Қиял-ғажайып ертегілері - қазақ ауыз әдебиетінің ең көне
  • Қиял-ғажайып ертегілері - қазақ ауыз әдебиетінің ең көне
  • жанрларының бірі. Ғалымдар олар алғашқы қауымдық
  • қоғамда қалыптасып дамыған. Сондықтан бұл ертегілерде
  • адамзат дамуының алғашқы сатысындағы (матриархат, магия,
  • анимизм, тотемизм сияқты діни наным-сенім)
  • белгілері сақталған деп санайды.
  • Қиял-ғажайып ертегілерінің жағымды кейіпкерлері қарапайым
  • адамдар, аңшы-мергендер, бақташы-малшылар. Олар
  • жыртқыш аңдармен, табиғаттың дүлей күшімен күреседі. Ал
  • жағымсыз кейіпкерлер ретінде жалмауыз кемпір, жезтырнақ,
  • албасты, шайтан, пері, дию, жалғыз көзді дәу, айдаһар, жеті
  • басты жылан, қорқау қасқыр бейнеленеді. Бұл ертегілерде
  • жақсылық пен жамандық, қастық пен достық, жауыздық пен
  • әділдік күресіп, соңында адам баласы өзінің ақыл-парасаты,
  • күш-қайратымен қиындықтарды жеңіп отырады.


Қиял-ғажайып ертегілерінің бір түрі – батырлық
  • Қиял-ғажайып ертегілерінің бір түрі – батырлық
  • ертегісі. Батырлық ертегілерінің басты тақырыбы
  • – ерлікпен үйлену, неше түрлі құбыжықтармен,
  • адам жегіш жалмауыздармен күресу, рудың,
  • елдің намысын қорғау. Қаһармандық үйлену
  • болашақ батырдың өзіне қалыңдық іздеп, ұзақ
  • жолға сапар шегумен байланысты болып келеді.
  • Бұның арғы түп негізінде өз руластарының
  • ішінен қыз алуға тыйым салатын экзогамия заңы жатыр.


Ертегілердің бұл түрінде өмірде болған
  • Ертегілердің бұл түрінде өмірде болған
  • немесе болуға тиісті уақиғалар орын
  • алған. Кейіпкерлері қарапайым
  • адамдар. Басты тақырыптары отбасы,
  • ел, еңбек, жақсылық пен жамандық
  • және т.б.


Жануарлар туралы ертегінің түп-төркіні адамзат
  • Жануарлар туралы ертегінің түп-төркіні адамзат
  • тарихының ең көне заманында, аңшылық өмір кезінде
  • жатыр. Адамдар күн көру үшін жабайы аңдарды
  • пайдаланып, оларды қолға үйрету, асырау жайын
  • қарастырды. Олардың қасиеттері туралы мифтік ұғым-
  • түсініктер пайда болды. Кейін келе қоғамдық сананың
  • өзгеруімен ертегілерде жануарлар туралы реалистік
  • түсініктер көрініс тапты. Жануарлардың ерекшеліктерін
  • айқындайтын мінездемелер беріледі. Мысалы, маймыл
  • жұртқа мазақ, күлкілі, түлкі айлакер, қасқыр аңқау.
  • Жануарлар жайындағы қазақ ертегілерінің бір түрі –
  • мысал ертегілер (аполог) деп аталады. Қазақтың мысал
  • ертегілері шығыс фольклорымен тығыз байланысты.
  • Ертегіде суреттелген жан-жануарлар бейнесі арқылы
  • адамдардың жағымсыз мінез-құлықтары сын алынады.


Арыстан, қасқыр, түлкі үшеуі аң аулауға шығады. Бұлардың қолдарына бір есек, бір киік, бір қоян түседі. Орталарына жинап, арыстан қасқырға: “Сен бөліп бер бізге” – дейді. Қасқыр:
  • Арыстан, қасқыр, түлкі үшеуі аң аулауға шығады. Бұлардың қолдарына бір есек, бір киік, бір қоян түседі. Орталарына жинап, арыстан қасқырға: “Сен бөліп бер бізге” – дейді. Қасқыр:
  • Жарайды, бұл белгілі нәрсе ғой, есек арыстандікі, қоян түлкінікі, киік менікі”-, дегенде арыстан ашуланып, қасқырдың мойнын жұлып алып, лақтырып жіберіп, түлкіге: “Сен бөл, мына жолдасың бөлістен шатасты ғой”, - дейді. Түлкі: “Жарайды, бұл ашық жұмыс қой. Есек сіздің таңертеңгі тамағыңыз, киік кешкі тамағыңыз, қоянды таңғы және кешкі астың арасында ауқат қыларсыз”, - депті.
  • Сонда арыстан түлкіге: “Ой сен не деген ғажап бөліске шебер едің, бұл білімді сен кімнен үйрендің”, - дейді. Түлкі: - Жә, ақсақал, бұл бөліс білімін маған үйреткен денесінен ұшып түскен қасқырдың басы емес пе?, - депті. (Қазақ халық әдебиеті: Ертегілер. Бірінші том. Алматы “Жазушы”, 1988. -121 б.)



Достарыңызбен бөлісу:

erteglerd-zhanrli-erekshelg-haliti-sipati-erteglerd-zhanrli-erekshelg-haliti-sipati.html
erudit-marafon-uchashihsya-emu-specialist-20112012-russkij-yazik.html
eryomin-bg-stati.html
erzi.html
es-kurzina-nizhnij-novgorod-sbornik-statej-po-materialam-vserossijskoj-nauchnoj-konferencii-23-24-aprelya-2003.html
esc-i-v-menyu-viberite-punkt-chat-zakonchit-postrojku-vibrannogo-obekta.html
  • write.bystrickaya.ru/g-u-b-e-r-n-a-t-o-r-p-o-s-t-a-n-o-v-l-e-n-i-e-voenno-sportivnaya-igra-zarnica-dlya-shkolnikov-bila-chastyu-kompleksnoj.html
  • uchit.bystrickaya.ru/tema-2-analiz-sovremennogo-sostoyaniya-portfelnih-investicij-v-rossii-uchebno-metodicheskij-kompleks-disciplini.html
  • literatura.bystrickaya.ru/socialnaya-integraciya-lyudej-s-umstvennimi-i-fizicheskimi-nedostatkami-v-germanii.html
  • report.bystrickaya.ru/informaciya-o-gostinicah-i-drugih-sredstvah-razmesheniya-gosudarstvennoj-programmi-po-okazaniyu-sodejstviya-dobrovolnomu.html
  • universitet.bystrickaya.ru/tema-35-mif-i-religiya-v-sisteme-kulturi-programma-gosudarstvennogo-mezhdisciplinarnogo-itogovogo-ekzamena-po.html
  • institute.bystrickaya.ru/fundamentalnie-konstanti-kanaryov-f-m.html
  • laboratornaya.bystrickaya.ru/razvitie-lichnosti-studenta-i-prepodavatelya-kole-i-vuze-sbornik-materialov-mezhdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-konferencii.html
  • turn.bystrickaya.ru/plani-i-konspekti-zanyatij-penzulaeva.html
  • laboratornaya.bystrickaya.ru/raspisanie-raboti.html
  • testyi.bystrickaya.ru/aktualizaciya-situacii-vremeni-kurs-filosofii-i-filosofii-nauki-xxi-veka-dlya-studentov-fizicheskogo-fakulteta.html
  • uchit.bystrickaya.ru/uchebnij-kurs-ender-i-nauchnie-issledovaniya.html
  • student.bystrickaya.ru/-54-mojshik-sushilshik-metalla-spravochnik-rabot-i-professij-rabochih-etks-vipusk-2-chast-razdeli-litejnie-raboti.html
  • control.bystrickaya.ru/ekspert-12072010-g-agentstvo-agrofakt-15-07-2010-g-dmitrij-medvedev-zalivaet-zasuhu-dengami-gazeta-kommersant.html
  • tetrad.bystrickaya.ru/v-i-kozlov-utverzhden-postanovleniem.html
  • ucheba.bystrickaya.ru/primernie-testi-dlya-sobesedovaniya-o-napravlenii-magisterskoj-podgotovki-servis-12-informaciya-o-napravlenii-magisterskoj-podgotovki-servis.html
  • learn.bystrickaya.ru/glava-9-podem-na-poverhnost-zemli.html
  • occupation.bystrickaya.ru/moskva-i-peterburg-v-romane-aspushkina-evgenij-onegin.html
  • exchangerate.bystrickaya.ru/55investicionno-strukturnaya-politika-nacionalnaya-strategiya-ustojchivogo.html
  • school.bystrickaya.ru/endogennie-katastrofi.html
  • lecture.bystrickaya.ru/administrativno-pravovoj-status-subektov-pravovih-otnoshenij.html
  • urok.bystrickaya.ru/problema-vibora-psihoterapevticheskih-tehnik-tezisi-vserossijskoj-nauchno-prakticheskoj-konferencii-po-klinicheskoj-psihologii.html
  • kontrolnaya.bystrickaya.ru/programma-vstupitelnogo-ekzamena-v-aspiranturu-napravlenie-podgotovki-44-06-01-obrazovanie-i-pedagogicheskie-nauki.html
  • crib.bystrickaya.ru/izbiratelnaya-komissiya-evrejskoj-avtonomnoj-oblasti-postanovlenie-stranica-5.html
  • thescience.bystrickaya.ru/ivan-gerasimovich-durov-d-a-redin-yu-n-smirnov-v-d-solovev-a-a-solodov-s-v-filippov-glavnij-redaktor.html
  • books.bystrickaya.ru/computerize-bbk-81-2ang-4.html
  • portfolio.bystrickaya.ru/ochistil-ot-nefti-i-vipil-grizlov-demonstriruet-rossijskie-tehnologii-diplom-v-rassrochku-11.html
  • gramota.bystrickaya.ru/vremennie-metodicheskie-rekomendaciipo-organizacii-protivoepizooticheskih-meropriyatij-po-grippu-ptic.html
  • essay.bystrickaya.ru/chubukna-lo-patentnij-povrenij-zavsektora-ntelektualno-vlasnost.html
  • desk.bystrickaya.ru/otchet-o-pribilyah-i-ubitkah-na-01072005-g-ezhekvartalnij-otchet-otkritoe-akcionernoe-obshestvo-nizhegorodskij-kommercheskij.html
  • uchenik.bystrickaya.ru/literaturnij-geroj-ivanov.html
  • essay.bystrickaya.ru/biznes-informatika.html
  • paragraph.bystrickaya.ru/kodeks-korporativnoj-etiki.html
  • lektsiya.bystrickaya.ru/programma-organizacii-obedinennih-nacij-po-okruzhayushej-srede-dvadcat-pervoe-soveshanie-storon-monrealskogo-stranica-7.html
  • ucheba.bystrickaya.ru/potrebnosti-ne-motiviruyut-ne-pobuzhdayut-pobuzhdayut-motivi.html
  • write.bystrickaya.ru/glava-22-istochniki-informacii-t-a-homenko-gl-7-13-22.html
  • © bystrickaya.ru
    Мобильный рефератник - для мобильных людей.