.RU

Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты; Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты

Дата09.09.2017өлшемі445 b.


Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты;
  • Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты;
  • Қазақ ертегілердің жиналуы мен зерттелуі;
  • Қазақ ертегілерінің жіктелуі;
  • Қазақ ертегілерінің құрылымы;
  • Қиял-ғажайып ертегілері;
  • Тұрмыс-салт ертегілері
  • Жан-жануарлар туралы ертегілер;

Барлық елдердің фольклорынан мол орын
  • Барлық елдердің фольклорынан мол орын
  • алатын ауыз әдебиетінің үлгісі - ертегілер.
  • Ертегілер ел арасында қара сөз үлгісінде, көркем
  • әңгіме түрінде айтылып таралған. Демек,
  • ертегілердің жанры – көркем проза.
  • Ертегілер адам баласының тұрмыс-
  • тіршілігіне, кәсібіне дүние танымына
  • байланысты туған. Көркем прозаның бұл түрінде
  • халықтың ой-арманы, мақсат-мұраты, әдет-ғұрпы көрініс
  • тапқан.


Ертегі жанрының атқаратын қызметі зор. Ең
  • Ертегі жанрының атқаратын қызметі зор. Ең
  • бастысы – оның тәрбиелік қызметі. Сонымен қатар
  • тыңдаушының көркемдік-эстетикалық талғамын
  • қалыптастыруда маңызды рөл атқаратындығы.
  • Ертегілердің басты мақсаты - сюжетті
  • барынша ғажап, көркем, тартымды түрде әсірелеп
  • баяндау. Демек, ертегі шындық өмірді суреттеуден гөрі,
  • оны әсірелеп баяндауды міндет санайды.


Қазақ ертегілерінің ел арасынан жиналуы,
  • Қазақ ертегілерінің ел арасынан жиналуы,
  • хатқа түсіріліп, баспасөзде жариялануы ХІХ
  • ғасырдың II жартысынан басталады;
  • Бұл ретте Ш. Уәлиханов, Ы. Алтынсарин,
  • Г.Н. Потанин, В.В. Радлов, И.Н. Березин,
  • Ә. Диваевтың үлестері бірінші кезекте аталады.
  • МәшҺүр Жүсіп Көпеев “Дала уәлаяты газетінде”
  • қазақ ертегілерін жариялап отырған. Ахмет
  • Байтұрсынұлының “Тіл-құрал” оқулығында мақал-
  • Мәтелдер мен ертегілер көптеп кездеседі.


Сол сияқты Х. Досмұхамедұлы, М. Әуезов,
  • Сол сияқты Х. Досмұхамедұлы, М. Әуезов,
  • С. Сейфуллиндер ауыз әдебиеті үлгілерін
  • жинап, жариялауға маңыз берген. Бұл
  • кезеңде ертегі таза таптық тұрғыдан бағалау
  • бағыты үстемдік алғандықтан, көптеген
  • ертегі нұсқалары назардан тыс қалды, тіпті
  • жинаққа енген ертегілердің мазмұнына да
  • түзетулер енгізілді.


Бұл үрдіс ХХ ғасырдың 60-шы
  • Бұл үрдіс ХХ ғасырдың 60-шы
  • жылдарына дейін жалғасты. 60-шы жылдан
  • бастап ертегі жанрын зерттеу ғылыми негізде
  • жүргізіле бастады. Әсіресе, М. Әуезов,
  • Е. Ысмайылов, В. Сидельников,
  • М. Ғабдуллиндер жемісті еңбек етті. Аталған
  • ғалымдар 3 томдық қазақ ертегілерін қазақ және
  • орыс тіліндерінде басып шығарды. Қазақ ертегілері
  • жаңа бағытта зерттеліп, олардың түрі және құрылымы
  • туралы көлемді мақалалар жазылды.


Ертегілердің сөйлем құрылымы ауызша айтуға ыңғайлы болып
  • Ертегілердің сөйлем құрылымы ауызша айтуға ыңғайлы болып
  • келеді. Қомпозициясы бірнеше бөлшектен тұрады: бастама –
  • эпикалық баяндау – аяқтау. Әдетте бастамада кейіпкердің ата-анасы,
  • оның дүниеге келуі мәліметтер ұйқасқан проза түрінде беріледі.
  • Эпикалық баяндау қаһараманның ер жетуін, үйленуін, бастан
  • кешкендерін әңгімелейді. Аяқтауда кейіпкер мақсат-мұратына
  • жетеді. Бастама мен аяқтау үшін тұрақты тіркестер қолданылады. Мысалы
  • бастама:
  • Бар екен де, жоқ екен
  • Аш екен де, тоқ екен
  • Ерте, ерте, ерте екен
  • Ешкі жүні келте екен
  • Қырғауыл жүні қызыл екен, - деп басталса, соңы “... Сөйтіп, барша мақсат-
  • мұратына жетіпті”, - деп аяқталады.


Қазақ ертегілері негізінен 3 топқа
  • Қазақ ертегілері негізінен 3 топқа
  • жіктеледі. Олар:
  • Қиял-ғажайып ертегілері;
  • Тұрмыс-салт ертегілері;
  • Жан-жануарлар ертегісі.
  • Бұлардың өзі іштей жіктеледі


Қиял-ғажайып ертегілері - қазақ ауыз әдебиетінің ең көне
  • Қиял-ғажайып ертегілері - қазақ ауыз әдебиетінің ең көне
  • жанрларының бірі. Ғалымдар олар алғашқы қауымдық
  • қоғамда қалыптасып дамыған. Сондықтан бұл ертегілерде
  • адамзат дамуының алғашқы сатысындағы (матриархат, магия,
  • анимизм, тотемизм сияқты діни наным-сенім)
  • белгілері сақталған деп санайды.
  • Қиял-ғажайып ертегілерінің жағымды кейіпкерлері қарапайым
  • адамдар, аңшы-мергендер, бақташы-малшылар. Олар
  • жыртқыш аңдармен, табиғаттың дүлей күшімен күреседі. Ал
  • жағымсыз кейіпкерлер ретінде жалмауыз кемпір, жезтырнақ,
  • албасты, шайтан, пері, дию, жалғыз көзді дәу, айдаһар, жеті
  • басты жылан, қорқау қасқыр бейнеленеді. Бұл ертегілерде
  • жақсылық пен жамандық, қастық пен достық, жауыздық пен
  • әділдік күресіп, соңында адам баласы өзінің ақыл-парасаты,
  • күш-қайратымен қиындықтарды жеңіп отырады.


Қиял-ғажайып ертегілерінің бір түрі – батырлық
  • Қиял-ғажайып ертегілерінің бір түрі – батырлық
  • ертегісі. Батырлық ертегілерінің басты тақырыбы
  • – ерлікпен үйлену, неше түрлі құбыжықтармен,
  • адам жегіш жалмауыздармен күресу, рудың,
  • елдің намысын қорғау. Қаһармандық үйлену
  • болашақ батырдың өзіне қалыңдық іздеп, ұзақ
  • жолға сапар шегумен байланысты болып келеді.
  • Бұның арғы түп негізінде өз руластарының
  • ішінен қыз алуға тыйым салатын экзогамия заңы жатыр.


Ертегілердің бұл түрінде өмірде болған
  • Ертегілердің бұл түрінде өмірде болған
  • немесе болуға тиісті уақиғалар орын
  • алған. Кейіпкерлері қарапайым
  • адамдар. Басты тақырыптары отбасы,
  • ел, еңбек, жақсылық пен жамандық
  • және т.б.


Жануарлар туралы ертегінің түп-төркіні адамзат
  • Жануарлар туралы ертегінің түп-төркіні адамзат
  • тарихының ең көне заманында, аңшылық өмір кезінде
  • жатыр. Адамдар күн көру үшін жабайы аңдарды
  • пайдаланып, оларды қолға үйрету, асырау жайын
  • қарастырды. Олардың қасиеттері туралы мифтік ұғым-
  • түсініктер пайда болды. Кейін келе қоғамдық сананың
  • өзгеруімен ертегілерде жануарлар туралы реалистік
  • түсініктер көрініс тапты. Жануарлардың ерекшеліктерін
  • айқындайтын мінездемелер беріледі. Мысалы, маймыл
  • жұртқа мазақ, күлкілі, түлкі айлакер, қасқыр аңқау.
  • Жануарлар жайындағы қазақ ертегілерінің бір түрі –
  • мысал ертегілер (аполог) деп аталады. Қазақтың мысал
  • ертегілері шығыс фольклорымен тығыз байланысты.
  • Ертегіде суреттелген жан-жануарлар бейнесі арқылы
  • адамдардың жағымсыз мінез-құлықтары сын алынады.


Арыстан, қасқыр, түлкі үшеуі аң аулауға шығады. Бұлардың қолдарына бір есек, бір киік, бір қоян түседі. Орталарына жинап, арыстан қасқырға: “Сен бөліп бер бізге” – дейді. Қасқыр:
  • Арыстан, қасқыр, түлкі үшеуі аң аулауға шығады. Бұлардың қолдарына бір есек, бір киік, бір қоян түседі. Орталарына жинап, арыстан қасқырға: “Сен бөліп бер бізге” – дейді. Қасқыр:
  • Жарайды, бұл белгілі нәрсе ғой, есек арыстандікі, қоян түлкінікі, киік менікі”-, дегенде арыстан ашуланып, қасқырдың мойнын жұлып алып, лақтырып жіберіп, түлкіге: “Сен бөл, мына жолдасың бөлістен шатасты ғой”, - дейді. Түлкі: “Жарайды, бұл ашық жұмыс қой. Есек сіздің таңертеңгі тамағыңыз, киік кешкі тамағыңыз, қоянды таңғы және кешкі астың арасында ауқат қыларсыз”, - депті.
  • Сонда арыстан түлкіге: “Ой сен не деген ғажап бөліске шебер едің, бұл білімді сен кімнен үйрендің”, - дейді. Түлкі: - Жә, ақсақал, бұл бөліс білімін маған үйреткен денесінен ұшып түскен қасқырдың басы емес пе?, - депті. (Қазақ халық әдебиеті: Ертегілер. Бірінші том. Алматы “Жазушы”, 1988. -121 б.)



Достарыңызбен бөлісу:

erteglerd-zhanrli-erekshelg-haliti-sipati-erteglerd-zhanrli-erekshelg-haliti-sipati.html
erudit-marafon-uchashihsya-emu-specialist-20112012-russkij-yazik.html
eryomin-bg-stati.html
erzi.html
es-kurzina-nizhnij-novgorod-sbornik-statej-po-materialam-vserossijskoj-nauchnoj-konferencii-23-24-aprelya-2003.html
esc-i-v-menyu-viberite-punkt-chat-zakonchit-postrojku-vibrannogo-obekta.html
  • universitet.bystrickaya.ru/trekbol-trackball-konspekt-lekcij-lekciya-1-vvedenie-v-mashinnuyu-grafiku-osnovnie-napravleniya-kompyuternoj-grafiki.html
  • zadachi.bystrickaya.ru/plenarnoe-zasedanie.html
  • esse.bystrickaya.ru/rashodi-po-obichnim-vidam-deyatelnosti-ezhekvartalnijotche-t-emitenta-emissionnih-cennih-bumag-za-2-kvartal-2006-g.html
  • textbook.bystrickaya.ru/iii3-transportnaya-infrastruktura-ooo-ekspertno-konstruktorskoe-byuro-pri-tulgu.html
  • universitet.bystrickaya.ru/uchebnie-plani-9-h-klassov-fbup-2004-poyasnitelnaya-zapiska-k-uchebnim-planam-mou-gimnazii-32-g-kaliningrada.html
  • reading.bystrickaya.ru/konkurs-organizuet-i-provodit-upravlenie-socialnogo-razvitiya-administracii-municipalnogo-obrazovaniya-gorod-novodvinsk.html
  • diploma.bystrickaya.ru/vliyanie-masonskih-idej-na-razvitie-otechestvennoj-zhurnalistiki-chast-10.html
  • ekzamen.bystrickaya.ru/sostoyanie-zdorovya-pyatiklassnikov-publichnij-otchet-municipalnogo-obsheobrazovatelnogo-uchrezhdeniya-gimnaziya-3-g-belgoroda.html
  • school.bystrickaya.ru/lyuis-kerol.html
  • literature.bystrickaya.ru/dogovornaya-teoriya-vozniknoveniya-gosudarstva-i-prava-chast-7.html
  • shkola.bystrickaya.ru/osnovnaya-obrazovatelnaya-programma-nachalnogo-obshego-obrazovaniya-mou-stolbishenskoj-sosh-stranica-4.html
  • uchit.bystrickaya.ru/srednegorya-stranica-3.html
  • tests.bystrickaya.ru/lgotnikam-govoryashie-termometri-155-mlrd-rublej-ot-bankov-ria-novosti-rbk-gazeta-idr-10-12-2009.html
  • testyi.bystrickaya.ru/azastan-respublikasini-ebek-kodeksi.html
  • lesson.bystrickaya.ru/organizaciya-skladskogo-hozyajstva-na-otdelnom-predpriyatii-i-napravleniya-eyo-sovershenstvovaniya.html
  • tasks.bystrickaya.ru/33-vidi-marketingovih-kommunikacij-markov-aleksandr-petrovich.html
  • studies.bystrickaya.ru/legalizaciya-operativno-rozisknoj-informacii-pri-formirovanii-dokazatelstv-po-delam-svyazannim-s-nezakonnim.html
  • thesis.bystrickaya.ru/pravovoe-regulirovanie-zemelnih-otnoshenij.html
  • abstract.bystrickaya.ru/-otdel-vtoroj-mneniya-i-verovaniya-tolpi-kniga-1-psihologiya-narodov.html
  • tasks.bystrickaya.ru/2-5-formirovanie-predmetnih-kompetentnostej-v-obuchenii-fizike-programma-razvitiya-innovacionnih-processov-v-obrazovanii.html
  • abstract.bystrickaya.ru/3-rasprostranenie-tehnicheskih-znanij-v-rossiiv-xix-nachale-xx-vv-kak-predposilka-razvitiya-filosofii-tehniki-v-roscii.html
  • pisat.bystrickaya.ru/trifonov-a-ne-mogu-skazat-chto-ya-silno-obradovalsya1-chto-proishodit-na-sovremennih-birzhevih-ploshadkah-vo-vremya.html
  • writing.bystrickaya.ru/1-ne-sprashivajte-razresheniya-vashih-redaktorov-na-provedenie-sociologicheskogo-issledovaniya.html
  • bukva.bystrickaya.ru/rekomendacii-po-oformleniyu-stendovogo-soobsheniya.html
  • exchangerate.bystrickaya.ru/51-sostoyanie-sistemi-upravleniya-kachestvom-na-fakultete-otchet-o-rezultatah-samoobsledovaniya-fakulteta-politicheskih.html
  • teacher.bystrickaya.ru/evropejskij-sud-po-pravam-cheloveka-bolshaya-palata-delo-kononov-kononov-protiv-latvii.html
  • textbook.bystrickaya.ru/hudozhestvennaya-literatura-rossijskaya-proza-stranica-21.html
  • paragraph.bystrickaya.ru/konspekt-uroka-chteniya-v-3-klasse-programma-shkola-2100.html
  • crib.bystrickaya.ru/innovacii-i-ih-vliyanie-na-organizacionnoe-povedenie.html
  • uchitel.bystrickaya.ru/realizuemie-obrazovatelnie-programmi-uchebnij-plan-shkoli-poyasnitelnaya-zapiska-perechen-kruzhkov-i-sportivnih-sekcij-rezultativnost-obrazovatelnogo-processa.html
  • exchangerate.bystrickaya.ru/62-tablica-raspredeleniya-vremeni-videlennogo-na-samostoyatelnuyu-rabotu-i-zadaniya-studentam-ochno-zaochnoj-formi-obucheniya.html
  • abstract.bystrickaya.ru/24-analiz-i-obsuzhdenie-rezultatov-issledovanie-motivacii-agressivnogo-povedeniya.html
  • literature.bystrickaya.ru/belyaeva-ma-v-p-proskurnin-zamestitel-glavi-municipalnogo-obrazovaniya-gorod-suhoj-log-predsedatel-komissii.html
  • tetrad.bystrickaya.ru/urok-po-izucheniyu-romana-i-a-goncharova-oblomov-pervij-urok-bil-posvyashen-izucheniyu-obrazu-oblomova-1-8-glavi-romana.html
  • student.bystrickaya.ru/3-kanal-gorod-31012011-1900-teleprogramma-gorod-3-kanal-31012011-rossijskie-smi-o-mchs-monitoring-za-1-fevralya-2011-g.html
  • © bystrickaya.ru
    Мобильный рефератник - для мобильных людей.